ซีลีเนียมมีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระ เสริมการทำงานของวิตามินอื่นๆ ปกป้องเซลล์ร่างกายจากการถูกทำลาย และปกป้องร่างกายจากการติดเชื้อ

เลือกหัวข้อที่อ่าน

ซีลีเนียม คือ? มีคุณสมบัติอะไร

ซีลีเนียมเป็นแร่ธาตุที่พบในดิน ในน้ำและอาหารบางชนิด ร่างกายของเราต้องการซีลีเนียมในปริมาณที่น้อยมาก แต่ขาดไม่ได้

ซีลีเนียมมีบทบาทสำคัญในระบบเผาผลาญของร่างกาย เป็นส่วนประกอบสำคัญของเอนไซม์และโปรตีนหลายชนิดที่เรียกว่าซีลีโนโปรตีน ซึ่งช่วยสร้าง DNA และป้องกันความเสียหายของเซลล์และการติดเชื้อ โปรตีนเหล่านี้ยังเกี่ยวข้องกับการสืบพันธุ์และการทำงานของฮอร์โมนไทรอยด์ ซีลีเนียมในร่างกายส่วนใหญ่ถูกเก็บไว้ในเนื้อเยื่อของกล้ามเนื้อ แม้ว่าในต่อมไทรอยด์จะมีซีลีเนียมเข้มข้นที่สุดเนื่องจากมีซีลีโนโปรตีนหลายชนิดที่ช่วยในการทำงานของต่อมไทรอยด์

อาหารที่มีซีลีเนียมสูง

ซีลีเนียม อาหาร

ปริมาณซีลีเนียมในอาหารอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับปริมาณซีลีเนียมในดินที่ปลูกพืชนั้น ปริมาณสารอาหารในดินแตกต่างกันไปในแต่ละภูมิภาค อาหารจากพืชที่ได้รับซีลีเนียมจากดิน จะส่งผลต่อปริมาณซีลีเนียมในสัตว์ที่กินพืชเหล่านั้น อาหารที่เป็นโปรตีนจากสัตว์มักเป็นแหล่งซีลีเนียมที่ดี เช่น อาหารทะเล เครื่องในสัตว์ และถั่วบราซิลเป็นอาหารที่มีซีลีเนียมสูงที่สุด

ตัวอย่างอาหารที่มีซีลีเนียมสูง ได้แก่

– ถั่ว เช่น ถั่วบราซิลและวอลนัท

– ปลาหลายชนิด เช่น ปลาทูน่า ปลาคอด ปลากะพงแดง และปลาเฮอริ่ง

– เนื้อวัวและสัตว์ปีก หอยนางรม

– ธัญพืช เช่น จมูกข้าวสาลี เป็นต้น

ซีลีเนียม มีประโยชน์อย่างไร

1. ทำหน้าที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่มีประสิทธิภาพ

“สารต้านอนุมูลอิสระช่วยป้องกันความเสียหายของเซลล์ที่เกิดจากอนุมูลอิสระ

อนุมูลอิสระเกิดจากกระบวนการต่างๆ ของร่างกาย เช่น การเผาผลาญที่เกิดขึ้นในร่างกายทุกวัน

การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ และความเครียดอาจทำให้เกิดอนุมูลอิสระมากเกินไป สิ่งนี้นำไปสู่ภาวะเครียดออกซิเดชั่นซึ่งทำลายเซลล์ที่แข็งแรงของร่างกาย มีความเชื่อมโยงกับภาวะโรคเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ อัลไซเมอร์ และมะเร็ง ตลอดจนการแก่ก่อนวัยและความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง

สารต้านอนุมูลอิสระ เช่น ซีลีเนียม ช่วยลดภาวะเครียดจากปฏิกิริยาออกซิเดชั่นโดยการควบคุมจำนวนอนุมูลอิสระ ทำงานโดยการต่อต้านอนุมูลอิสระส่วนเกินและปกป้องเซลล์จากความเสียหายที่เกิดจากภาวะเครียดออกซิเดชั่น”

ดังนั้น ซีลีเนียมเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ทรงพลังที่ต่อสู้กับภาวะเครียดจากปฏิกิริยาออกซิเดชันและช่วยปกป้องร่างกายจากภาวะโรคเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจและมะเร็ง

2. อาจลดความเสี่ยงของโรคมะเร็งบางชนิด

“ซีลีเนียมอาจช่วยลดความเสี่ยงของมะเร็งบางชนิด จากความสามารถของซีลีเนียมในการลดความเสียหายของ DNA และภาวะเครียดจากปฏิกิริยาออกซิเดชั่น เพิ่มระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย และทำลายเซลล์มะเร็ง

การทบทวนการศึกษา 69 ชิ้นที่มีผู้คนมากกว่า 350,000 คนพบว่าการมีระดับซีลีเนียมในเลือดสูงนั้นสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ลดลงของมะเร็งบางชนิด รวมถึงมะเร็งเต้านม มะเร็งปอด มะเร็งลำไส้ใหญ่ และมะเร็งต่อมลูกหมาก ซึ่งเกี่ยวข้องกับซีลีเนียมที่ได้รับจากอาหารเท่านั้น ไม่ใช่อาหารเสริม

นอกจานี้ งานวิจัยบางชิ้นชี้ให้เห็นว่าการเสริมซีลีเนียมอาจลดผลข้างเคียงในผู้ที่เข้ารับการรักษาจากรังสีบำบัด

งานวิจัยชิ้นหนึ่งพบว่าการกินซีลีเนียมเสริมช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตโดยรวมและลดอาการท้องเสียที่เกิดจากการฉายรังสีในสตรีที่เป็นมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งมดลูก”

ดังนั้น ระดับซีลีเนียมในเลือดที่สูงขึ้นอาจป้องกันมะเร็งบางชนิดได้ ในขณะที่การกินซีลีเนียมเสริมอาจช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ที่เข้ารับการบำบัดด้วยรังสี

3. อาจป้องกันโรคหัวใจ

“อาหารที่อุดมด้วยซีลีเนียมอาจช่วยให้หัวใจแข็งแรง เนื่องจากระดับซีลีเนียมที่ต่ำนั้นเชื่อมโยงกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของโรคหัวใจ

ในการศึกษาเชิงสังเกต 25 ชิ้น พบว่าระดับซีลีเนียมในเลือดที่เพิ่มขึ้น 50% สัมพันธ์กับการลดความเสี่ยงของโรคหัวใจ 24%

ซีลีเนียมอาจลดการอักเสบในร่างกาย ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงหลักของโรคหัวใจ

ตัวอย่างเช่น การทบทวนการศึกษา 16 เรื่อง ซึ่งรวมถึงผู้ป่วยโรคหัวใจกว่า 433,000 คน แสดงให้เห็นว่าการเสริมซีลีเนียมจะลดระดับของโปรตีน C-reactive marker (CRP) ที่เป็นค่าบ่งบอกการอักเสบเมื่อค่าสูงขึ้น

นอกจากนี้ยังเพิ่มระดับของกลูตาไธโอนเปอร์ออกซิเดส ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่มีประสิทธิภาพสูง

สิ่งนี้บ่งชี้ว่าซีลีเนียมอาจช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจโดยการลดการอักเสบและภาวะเครียดจากปฏิกิริยาออกซิเดชั่นในร่างกาย ซึ่งเชื่อมโยงกับการเกิดหลอดเลือดอุดตัน สามารถนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่เป็นอันตราย เช่น โรคหลอดเลือดสมอง หัวใจวาย และโรคหัวใจ

การผสมผสานอาหารที่อุดมด้วยซีลีเนียมเข้ากับอาหารที่กินในชีวิตประจำวันเป็นวิธีที่ดีในการรักษาระดับอนุมูลอิสระและการอักเสบให้น้อยที่สุด”

4. ช่วยป้องกันภาวะจิตตก

“โรคอัลไซเมอร์เป็นภาวะร้ายแรงที่ทำให้สมองสูญเสียความทรงจำและส่งผลเสียต่อความคิดและพฤติกรรม

จำนวนผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์มีมากขึ้นเรื่อยๆ ดังนั้นการหาวิธีป้องกันโรคความเสื่อมนี้จึงมีความจำเป็น

เชื่อว่าภาวะเครียดจากปฏิกิริยาออกซิเดชันมีส่วนเกี่ยวข้องกับทั้งระยะเริ่มต้นและระยะลุกลามของโรคทางระบบประสาท เช่น พาร์กินสัน และอัลไซเมอร์

การศึกษาหลายชิ้นแสดงให้เห็นว่าผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์มีระดับซีลีเนียมในเลือดลดลง

นอกจากนี้ การศึกษาบางชิ้นพบว่าสารต้านอนุมูลอิสระทั้งในอาหารและอาหารเสริมอาจช่วยเพิ่มความจำในผู้ป่วยอัลไซเมอร์

อาหารเมดิเตอร์เรเนียนซึ่งอุดมไปด้วยซีลีเนียมสูง เช่น อาหารทะเลและถั่ว ยังสัมพันธ์กับความเสี่ยงในการเกิดโรคอัลไซเมอร์ที่ต่ำกว่า”

5. มีความสำคัญต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์

“ซีลีเนียมมีความสำคัญต่อการทำงานที่เหมาะสมของต่อมไทรอยด์ เนื้อเยื่อของต่อมไทรอยด์มีซีลีเนียมในปริมาณที่สูงกว่าอวัยวะอื่นๆ ในร่างกาย

ซีลีเนียมช่วยปกป้องต่อมไทรอยด์จากความเสียหายจากปฏิกิริยาออกซิเดชัน และมีบทบาทสำคัญในการผลิตฮอร์โมนไทรอยด์

ต่อมไทรอยด์ที่แข็งแรงมีความสำคัญในการควบคุมการเผาผลาญ ควบคุมการเจริญเติบโตและพัฒนาการของร่างกาย

การขาดซีลีเนียมเกี่ยวข้องกับภาวะโรคของต่อมไทรอยด์ การศึกษาเชิงสังเกตซึ่งมีผู้เข้าร่วมมากกว่า 6,000 คนพบว่าระดับซีลีเนียมในเลือดต่ำมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของต่อมไทรอยด์อักเสบจากภูมิต้านทานผิดปกติและภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์

นอกจากนี้ การศึกษาบางชิ้นยังแสดงให้เห็นว่าการเสริมซีลีเนียมอาจเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่เป็นโรคฮาชิโมโตะ (Hashimoto’s disease)

การทบทวนการศึกษาหนึ่งสรุปว่าการเสริมซีลีเนียมทุกวันเป็นเวลาสามเดือนส่งผลให้ไทรอยด์แอนติบอดีลดลง นำไปสู่อารมณ์และสภาวะของโรคฮาชิโมโตะที่ดีขึ้น

อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมก่อนที่จะสามารถแนะนำผลิตภัณฑ์เสริมอาหารซีลีเนียมสำหรับผู้ที่เป็นโรคฮาชิโมโตะ”

นอกจากนี้ ซีลีเนียมและไอโอดีนมีความสัมพันธ์แบบเสริมฤทธิ์กันซึ่งเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งสำหรับต่อมไทรอยด์ที่แข็งแรง ไอโอดีนเป็นส่วนประกอบของไทรอยด์ฮอร์โมน และซีลีเนียมที่เป็นซีลีโนโปรตีนจะช่วยเปลี่ยนไทรอยด์ฮอร์โมนให้อยู่ในรูปแบบที่ใช้งานได้ ไทรอยด์ต้องการแร่ธาตุทั้งสองในปริมาณที่เพียงพอ การได้รับแร่ธาตุตัวใดตัวหนึ่งมากเกินไปสามารถนำไปสู่การขาดอีกตัวหนึ่ง

6. ช่วยเพิ่มระบบภูมิคุ้มกัน

“ระบบภูมิคุ้มกันช่วยปกป้องร่างกายจากเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และปรสิต ที่ก่อโรค

ซีลีเนียมมีบทบาทสำคัญในระบบภูมิคุ้มกัน ช่วยลดภาวะเครียดจากปฏิกิริยาออกซิเดชั่นในร่างกาย ซึ่งช่วยลดการอักเสบและเพิ่มภูมิคุ้มกัน

การศึกษาได้แสดงให้เห็นว่าระดับซีลีเนียมในเลือดที่เพิ่มขึ้นนั้นสัมพันธ์กับการตอบสนองของภูมิคุ้มกันที่เพิ่มขึ้น

ในทางกลับกัน การขาดซีลีเนียมมีผลเสียต่อการทำงานของเซลล์ภูมิคุ้มกันและอาจทำให้ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองช้าลง

การศึกษาพบว่าการขาดซีลีเนียมยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตและการดำเนินของโรคในผู้ติดเชื้อเอชไอวี ในขณะที่การเสริมซีลีเนียม นำไปสู่การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลที่น้อยลงและอาการของผู้ป่วยเหล่านี้ดีขึ้น

นอกจากนี้ การเสริมซีลีเนียมอาจช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันในผู้ที่เป็นไข้หวัดใหญ่ วัณโรค และไวรัสตับอักเสบซี “

7. อาจช่วยลดอาการหอบหืด

“โรคหอบหืดเป็นโรคเรื้อรังที่ส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจที่นำอากาศเข้าและออกจากปอด

หากทางเดินหายใจอักเสบและเริ่มตีบแคบลง จะทำให้เกิดอาการเช่น หายใจมีเสียงหวีด หายใจถี่ แน่นหน้าอก และไอ

โรคหอบหืดมีความสัมพันธ์กับภาวะเครียดออกซิเดชันและการอักเสบในร่างกายที่เพิ่มขึ้น

เนื่องจากความสามารถของซีลีเนียมในการลดการอักเสบ การศึกษาบางชิ้นจึงแนะนำว่าซีลีเนียมอาจช่วยลดอาการที่เกี่ยวข้องกับโรคหอบหืดได้ ซึ่งมีการวิจัยชี้ที่ให้เห็นว่าผู้ที่เป็นโรคหอบหืดมีระดับซีลีเนียมในเลือดลดลง

ผู้ป่วยโรคหืดที่มีระดับซีลีเนียมในเลือดสูงจะมีการทำงานของปอดดีกว่าผู้ที่มีระดับซีลีเนียมในเลือดต่ำกว่า

การเสริมซีลีเนียมอาจช่วยลดอาการที่เกี่ยวข้องกับโรคหอบหืด

งานวิจัยชิ้นหนึ่งพบว่าการให้ซีลีเนียม 200 ไมโครกรัมต่อวันแก่ผู้ที่เป็นโรคหอบหืด ช่วยลดการใช้ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ที่ใช้ในการควบคุมอาการได้

อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อให้เข้าใจบทบาทของซีลีเนียมในการรักษาโรคหอบหืดมากขึ้น”

การขาดซีลีเนียม

ผู้ที่เสี่ยงต่อการขาดซีลีเนียม

การขาดซีลีเนียมมักพบได้น้อย เนื่องจากดินโดยทั่วไปอุดมไปด้วยซีลีเนียม

“กลุ่มที่เสี่ยงต่อการขาดซีลีเนียม เช่น:

– ผู้ที่อาศัยอยู่ในภูมิภาคที่มีซีลีเนียมต่ำ ผู้ที่ได้รับอาหารจากพืชที่ปลูกในดินที่มีซีลีเนียมต่ำ ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นอีกในผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เหล่านี้ซึ่งกินอาหารมังสวิรัติ

– ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ไวรัสสามารถนำไปสู่อาการท้องเสีย การดูดซึมสารอาหารที่ผิดปกติ และความอยากอาหารลดลง

– ผู้ที่เป็นโรคไตวายที่ต้องฟอกไต กระบวนการฟอกไตนี้สามารถกำจัดซีลีเนียมบางส่วนออกได้ การจำกัดอาหารสำหรับภาวะไตวายยังสามารถลดปริมาณอาหารโดยรวม ซึ่งนำไปสู่ความเสี่ยงต่อการขาดซีลีเนียม”

ซิลีเนียม โทษ

อันตรายจากการได้รับซีลีเนียมมากเกินไป

“แม้ว่าซีลีเนียมจะจำเป็นต่อสุขภาพที่ดี แต่การได้รับมากเกินไปอาจเป็นอันตรายได้ การบริโภคซีลีเนียมในปริมาณสูงอาจเป็นพิษและถึงแก่ชีวิตได้

แม้ว่าความเป็นพิษของซีลีเนียมจะเกิดขึ้นได้ยาก แต่ร่างกายไม่ควรได้รับซีลีเนียมเกิน 400 ไมโครกรัมต่อวัน

ถั่วบราซิลมีซีลีเนียมในปริมาณที่สูงมาก การบริโภคมากเกินไปอาจนำไปสู่ความเป็นพิษของซีลีเนียมได้

อย่างไรก็ตาม ความเป็นพิษมีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นจากการกินซีลีเนียมเสริมมากกว่าการได้รับซีลีเนียมจากอาหาร

สัญญาณของความเป็นพิษของซีลีเนียม ได้แก่ :

– ผมร่วง

– อาการวิงเวียนศีรษะ

– คลื่นไส้ อาเจียน

– หน้าแดง

– สั่น

– ปวดกล้ามเนื้อ

ในกรณีที่รุนแรง ความเป็นพิษของซีลีเนียมแบบเฉียบพลันสามารถนำไปสู่อาการทางลำไส้และอาการทางระบบประสาทอย่างรุนแรง หัวใจวาย ไตวาย และเสียชีวิตได้ “

การเสริมซีลีเนียม

ประโยชน์ในการเสริมซีลีเนียม

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารซีลีเนียมในผู้ที่ขาดมีประโยชน์หลายประการ ได้แก่ ส่งเสริมการทำงานของภูมิคุ้มกัน บำรุงสุขภาพผมและเล็บ และการมีต่อมไทรอยด์ที่แข็งแรง บางครั้ง ซีลีเนียมเสริมมักรวมอยู่กับวิตามินที่มีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระอื่นๆ เช่น วิตามินอีหรือซี ซึ่งมักจะมีซีลีเนียมระหว่าง 100-400 ไมโครกรัมต่อโดส (ขนาดสูงสุดคือ 400 ไมโครกรัม) อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานว่าการกินซีลีเนียมในปริมาณที่สูงขึ้น ในผู้ที่ไม่มีความเสี่ยงต่อการขาดสารอาหาร จะช่วยส่งเสริมคุณประโยชน์ต่อสุขภาพเหล่านี้

Ref.

1. webmd.com/a-to-z-guides/supplement-guide-selenium
2. healthline.com/nutrition/selenium-benefits
3. hsph.harvard.edu/nutritionsource/selenium/