โรคซึมเศร้า อาการ สาเหตุและวิธีรักษา

อาการผิดปกติของอารมณ์

เป็นภาวะผิดปกติทางอารมณ์ที่ทำให้เกิดความรู้สึกเศร้าและสูญเสียสมาธิ โรคนี้ส่งผลต่อความรู้สึก ความคิด และพฤติกรรม และอาจนำไปสู่ปัญหาทางอารมณ์และร่างกายหลายอย่าง บางรายอาจมีปัญหาในการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันตามปกติ และบางครั้งอาจรู้สึกชีวิตไม่มีค่าได้
การรักษาจำเป็นต้องใช้ระยะเวลา แต่อย่าเพิ่งหมดกำลังใจ เพราะคนส่วนใหญ่ที่เป็นโรคซึมเศร้าจะรู้สึกดีขึ้นเมื่อใช้ยา จิตบำบัด หรือทั้งสองอย่าง

อาการของโรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้ามีอาการอย่างไร

แม้ว่าภาวะซึมเศร้าอาจเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวในช่วงชีวิต แต่มักจะมีอาการหลายครั้ง อาการเหล่านี้อาจเกิดขึ้นเกือบทั้งวัน หรือเกือบทุกวัน ได้แก่:
– ความรู้สึกเศร้า ว่างเปล่าหรือสิ้นหวัง
– อารมณ์ฉุนเฉียว หงุดหงิด โกรธง่ายแม้กระทั่งเรื่องเล็กน้อย
– สูญเสียความสนใจหรือความสุขในกิจกรรมปกติส่วนใหญ่หรือทั้งหมด เช่น เรื่องเพศ งานอดิเรก หรือกีฬา
– การนอนหลับผิดปกติ นอนไม่หลับหรือนอนมากเกินไป
– รู้สึกเหน็ดเหนื่อยและไร้เรี่ยวแรง แม้แต่งานเล็กๆ น้อยๆ ก็ยังต้องใช้ความพยายามมากกว่าปกติ
– ความอยากอาหารลดลงและน้ำหนักลด หรือความอยากอาหารเพิ่มขึ้นและน้ำหนักเพิ่ม
– วิตกกังวล กระสับกระส่าย
– คิดช้าลง พูดช้าลง หรือเคลื่อนไหวร่างกายช้าลง
– รู้สึกไร้ค่าหรือรู้สึกผิด จมอยู่กับความล้มเหลวในอดีต หรือโทษตัวเอง
– มีปัญหาในการคิด การใช้สมาธิ การตัดสินใจ และจดจำสิ่งต่างๆ
– มีความคิดเกี่ยวกับความตาย ความคิดฆ่าตัวตาย หรือพยายามฆ่าตัวตาย
– มีปัญหาทางร่างกายที่อธิบายไม่ได้ เช่น ปวดหลังหรือปวดศีรษะ
คนจำนวนมากที่เป็นโรคซึมเศร้า อาการมักจะรุนแรงพอที่จะทำให้เกิดปัญหาที่เห็นได้ชัดเจนในกิจกรรมประจำวัน เช่น การทำงาน การเข้าเรียน กิจกรรมทางสังคม หรือความสัมพันธ์กับผู้อื่น บางคนอาจรู้สึกเป็นทุกข์หรือไม่มีความสุขโดยไม่ทราบสาเหตุ

สาเหตุของโรคซึมเศร้า

ทำไมถึงเป็นโรคซึมเศร้า

อาจมีเหตุกระตุ้นให้เกิดอาการซึมเศร้า เช่น เหตุการณ์เปลี่ยนแปลงในชีวิต การสูญเสียคนที่รัก การตกงาน หรือหลังคลอด อาจนำมาซึ่งภาวะดังกล่าว ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคซึมเศร้ามักจะประสบกับภาวะซึมเศร้า แต่บางคนสามารถรู้สึกซึมเศร้าได้โดยไม่มีเหตุผลที่ชัดเจน

การรักษาโรคซึมเศร้า

วิธีรักษาโรคซึมเศร้า

การรักษาภาวะซึมเศร้าอาจรวมถึงการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต การบำบัดด้วยการพูดคุย และบำบัดด้วยยา การรักษาจะขึ้นอยู่กับว่าคุณมีภาวะซึมเศร้าเล็กน้อย ปานกลาง หรือรุนแรง
หากมีอาการซึมเศร้าเล็กน้อย แพทย์อาจให้คำแนะนำปรึกษาพูดคุย รอดูอาการว่าจะดีขึ้นเองหรือไม่ และแนะนำเกี่ยวกับการดำเนินชีวิต เช่น การออกกำลังกาย พร้อมกับติดตามอาการ
สำหรับภาวะซึมเศร้าระดับปานกลางถึงรุนแรง มักแนะนำให้ใช้การบำบัดด้วยการพูดคุยร่วมกับยาต้านซึมเศร้า หากมีอาการซึมเศร้าขั้นรุนแรง ผู้ป่วยอาจได้รับการส่งต่อไปยังผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตเพื่อรับการรักษาแบบเข้มข้นและได้รับยาต้านซึมเศร้าร่วมด้วย

เมื่อไรที่ควรไปพบแพทย์

หากรู้สึกซึมเศร้า ควรไปพบแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตโดยเร็วที่สุด แต่หากยังลังเลที่จะเข้ารับการรักษา ให้พูดคุยกับเพื่อนหรือคนที่คุณรัก คนในครอบครัว หรือใครก็ตามที่เราไว้ใจ

รักษาโรคซึมเศร้าด้วยตัวเองได้หรือไม่

แม้ว่าการปรึกษาแพทย์โรคซึมเศร้าเป็นความคิดที่ดีเสมอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอาการนั้นรุนแรง แต่ก็ยังมีวิธีแก้ปัญหาที่ไม่ใช่ทางการแพทย์มากมายที่บุคคลสามารถทำได้ด้วยตนเองเพื่อลดอาการซึมเศร้า นักบำบัดและแพทย์หลายคนแนะนำให้ผู้ป่วยซึมเศร้าทำตามขั้นตอนเหล่านี้ ควบคู่ไปกับการให้คำปรึกษาและการใช้ยา

1. การออกกำลังกาย
การศึกษาจำนวนมากเกี่ยวกับภาวะซึมเศร้าพบว่า การออกกำลังกายมีประโยชน์ในการบรรเทาอาการซึมเศร้าเล็กน้อยถึงปานกลางเช่นเดียวกับการใช้ยา การออกกำลังกายมีประโยชน์ในเชิงบวกหลายประการ นอกจากนี้ยังช่วยให้ภาวะอื่นๆ ดีขึ้น เช่น สุขภาพหัวใจและหลอดเลือดดีขึ้น ช่วยการลดน้ำหนัก และลดความเสี่ยงในการเกิดโรคเรื้อรังต่างๆ
การออกกำลังกายเมื่อรู้สึกหดหู่อาจเป็นเรื่องที่ค่อนข้างท้าทาย ดังนั้นจึงควรเริ่มจากสิ่งเล็กๆ และทำในสิ่งที่สนุกสนาน เช่น การเดินระยะสั้นๆ ในแต่ละวัน ออกกำลังกายที่บ้าน 10 นาที หรือเปิดเพลงและเต้นรำล้วนเป็นการออกกำลังกายที่เหมาะสมในการลดอาการซึมเศร้า
การออกกำลังกายช่วยเรื่องอาการซึมเศร้าเพราะจะไปเพิ่มสารเคมีในสมองที่เรียกว่าเอ็นโดรฟิน แม้แต่การออกกำลังกายเบา ๆ เพียงไม่กี่นาทีต่อวันก็สามารถทำให้อารมณ์ดีขึ้นได้
2. จัดการความคิดเชิงลบ
เมื่อมีความรู้สึกซึมเศร้า คนมักจะคิดในแง่ลบ ความคิดเช่น “ฉันเป็นคนล้มเหลว” “ไม่มีใครชอบฉัน” หรือ “ฉันจะรู้สึกแบบนี้ตลอดไป” เป็นเรื่องปกติในความคิดของคนที่มีภาวะซึมเศร้า ความคิดเชิงลบเช่นนี้อาจกลายเป็นนิสัยโดยไม่รู้ตัว และตอกย้ำความรู้สึกซึมเศร้า
วิธีแก้ปัญหาง่ายๆ คือ ท้าทายความคิดเชิงลบด้วยการคิดเชิงบวก ตัวอย่างเช่น ความท้าทายต่อแนวคิดที่ว่า “ฉันจะรู้สึกแบบนี้เสมอ” อาจเป็น “ฉันจะรู้ได้อย่างไร” หรือนึกถึงเวลาที่รู้สึกแตกต่างไปจากตอนนี้
เรามักจะยอมรับว่าความคิดของเราเป็นจริงโดยไม่จัดการมัน ดังนั้น ควรเชื่อคำพูดที่ว่า “อย่าเชื่อทุกอย่างที่คุณคิด”
3. กินอาหารที่มีประโยชน์เป็นประจำ
เมื่อคนเป็นโรคซึมเศร้า พวกเขามักจะมีแนวโน้มที่จะกินอาหารที่ไม่มีประโยชน์ เช่น อาหารขยะที่มีน้ำตาล เค็ม และมีไขมันสูง ซึ่งสามารถทำให้รู้สึกสบายชั่วคราว แต่ท้ายที่สุดแล้วอาหารเหล่านี้จะทำให้น้ำตาลในเลือดพุ่งสูงขึ้น น้ำหนักขึ้น และทำให้อารมณ์ไม่ดี
วิธีแก้ไขคือการหาอาหารที่มีประโยชน์ที่ชอบ และกินอาหารเหล่านี้ทุกวัน เช่น ผลไม้สด สลัด เนื้อไม่ติดมัน ปลาที่มีน้ำมันปลาสูง เช่น ปลาแซลมอน และขนมปังโฮลเกรน ล้วนเป็นทางเลือกที่ดี
จุดสำคัญคือการหาอาหารที่มีประโยชน์ที่ชื่นชอบและฝึกฝนตัวเองให้กินอาหารเหล่านี้เมื่อรู้สึกหิวหรือรู้สึกแย่
4. นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
ทั้งภาวะซึมเศร้าและความวิตกกังวลสามารถนำไปสู่การนอนไม่หลับ ซึ่งอาจรวมถึงความยากลำบากในการเริ่มต้นหลับและการนอนหลับให้ต่อเนื่องทั้งคืน การปรับเปลี่ยนกิจวัตรประจำวันบางอย่างอาจช่วยให้นอนหลับได้สนิทขึ้นตลอดทั้งคืน
ตัวอย่างเช่น:
– เข้านอนเวลาเดิมทุกคืน
– ไม่ดูทีวีหรือใช้คอมพิวเตอร์ในห้องนอน
– ไม่กินอาหารอย่างน้อยหนึ่งชั่วโมงก่อนเข้านอน
– ตรวจสอบให้แน่ใจว่าห้องนอนมืดและเงียบที่สุด
– ปรับอุณหภูมิในห้องนอนให้กำลังสบาย
– หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนทั้งหมดอย่างน้อยสองชั่วโมงก่อนเข้านอน
การนอนหลับมีความสำคัญต่อสมองและร่างกายของเรา การนอนหลับอย่างเพียงพอในแต่ละคืนจะช่วยให้สุขภาพดีขึ้นโดยรวมและเพิ่มพลังงานแก่ร่างกาย ซึ่งสามารถลดอาการซึมเศร้าได้
5. ดื่มน้ำเยอะๆ
น้ำเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการทำงานของร่างกาย การดื่มน้ำในปริมาณที่เพียงพอทุกวันจะช่วยร่างกายขจัดสารพิษ ฟื้นฟูการทำงานของอวัยวะภายใน และช่วยเพิ่มความคิด
หลายคนดื่มน้ำไม่เพียงพอและหันมาดื่มน้ำอัดลม เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แทน เครื่องดื่มประเภทนี้ทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำจนเกิดภาวะขาดน้ำ
หากการดื่มน้ำเปล่าเป็นเรื่องยาก ลองพิจารณาทางเลือกเหล่านี้:
– น้ำดื่มเย็นใส่น้ำแข็ง
– น้ำดื่มปรุงแต่งกลิ่นและรสชาติ
– เติมน้ำมะนาว หรือขิงลงในน้ำเย็น
– ชาสมุนไพรเย็นหรือร้อน เช่น คาโมมายล์ ขิง
– เติมน้ำผลไม้หนึ่งหรือสองช้อนโต๊ะลงในน้ำเพื่อเพิ่มรสชาติ
เพื่อสุขภาพที่ดีที่สุด ควรดื่มน้ำประมาณ 2-3 ลิตรต่อวัน นอกเหนือจากที่ได้รับจากอาหาร การรักษาร่างกายให้แข็งแรงจะช่วยลดความรู้สึกซึมเศร้าได้
6. เปลี่ยนแปลงกิจวัตรประจำวัน
เมื่อคนๆ หนึ่งมีอาการซึมเศร้า พวกเขามักจะเข้าสู่กิจวัตรประจำวันเดิมๆ ที่ตอกย้ำอาการของโรคซึมเศร้า ตัวอย่างเช่น คนที่เป็นโรคซึมเศร้าอาจตื่นนอน ไปทำงาน กลับบ้าน ดูรายการเดิมทางทีวีทุกคืน จากนั้นกินอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพก่อนเข้านอน การกระทำซ้ำๆ เช่นนี้อาจทำให้คนๆ หนึ่งรู้สึกแย่เกี่ยวกับตัวเอง
การเปลี่ยนแปลงกิจวัตรไม่จำเป็นต้องซับซ้อน ตัวอย่างเช่น แทนที่จะมุ่งตรงไปที่ทีวีหลังจากกลับจากที่ทำงาน ให้มุ่งมั่นที่จะไปเดินเล่นก่อน หรือแทนที่จะกินอาหารเย็นที่ไม่ดีต่อสุขภาพ ให้พยายามกินอาหารที่มีประโยชน์มากขึ้น
การเปลี่ยนกิจวัตรสามารถช่วยเปลี่ยนทางเดินของโดปามีนในสมอง ซึ่งเป็นสารเคมีในสมองที่สำคัญที่เชื่อมโยงกับความรู้สึกมีความสุข การเปลี่ยนแปลงชีวิตประจำวันไม่จำเป็นต้องยิ่งใหญ่เพื่อให้มีผลในเชิงบวก
7. สร้างกิจวัตรประจำวัน
สำหรับคนซึมเศร้าบางคน ปัญหาคือการมีกิจวัตรที่ไม่เป็นระเบียบในแต่ละวัน ในกรณีนี้ การกำหนดกิจวัตรประจำวันที่เป็นระเบียบมากขึ้นจะเป็นประโยชน์ในการบรรเทาอาการซึมเศร้า
การสร้างกิจวัตรใหม่ที่ดีต่อสุขภาพสามารถทำได้ง่ายๆ ตัวอย่างเช่น การตื่นนอนและแต่งตัวในตอนเช้าแทน ที่จะใส่ชุดนอนสบายๆ เป็นการเปลี่ยนแปลงเล็กๆ น้อยๆ แต่อาจส่งผลต่อนิสัยประจำวัน
กิจกรรมอื่นๆ เช่น โทรหาเพื่อนทุกวัน เดินเล่น เขียนบันทึก หรือใช้เวลาครึ่งชั่วโมงฟังเพลงเพลินๆ การเปลี่ยนพฤติกรรมและกิจวัตรใหม่ยังเพิ่มระดับโดพามีน ซึ่งสามารถลดความรู้สึกซึมเศร้าได้
8. หัวเราะ
การหัวเราะเป็นอีกวิธีในการเพิ่มโดปามีนในสมอง การนั่งดูรายการตลกหรือภาพยนตร์ อ่านเรื่องตลก หัวเราะกับคนอื่นๆ หรือคิดเรื่องตลกขบขันที่ส่งผลให้เกิดเสียงหัวเราะล้วนสามารถเพิ่มระดับโดปามีนและช่วยลดอาการซึมเศร้าได้
9. ช่วยเหลือผู้อื่น
เมื่อเราซึมเศร้า จะมีแนวโน้มสูงที่จะหมกมุ่นอยู่กับตัวเอง รู้สึกปัญหาใหญ่โต ทำให้รู้สึกหนักใจ วิธีแก้ไขง่ายๆ คือการทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นหรือดูแลสัตว์เลี้ยง
นอกจากนี้การโทรหาเพื่อนเพื่อถามว่าเป็นอย่างไรบ้าง เป็นอาสาสมัครในองค์กรการกุศล ช่วยเหลือเพื่อนบ้าน หรือรับเลี้ยงสัตว์เลี้ยง ก็เป็นตัวอย่างหนึ่ง เมื่อเราช่วยเหลือผู้อื่น มันทำให้เรามีความภาคภูมิใจในตนเองมากขึ้น และทำให้จิตใจหยุดหมกมุ่นอยู่กับปัญหาด้วย การหยุดความรู้สึกหดหู่ สามารถช่วยปรับปรุงความคิดเชิงบวกและยกระดับอารมณ์ของเราให้ดีขึ้น
การเริ่มต้นช่วยเหลือตนเองเหล่านี้อาจดูท้าทายในตอนแรกสำหรับคนที่เป็นโรคซึมเศร้า อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงแม้เพียงเล็กน้อยในแต่ละวันสามารถเพิ่มพลังงานได้อย่างรวดเร็ว ในขณะที่อาการซึมเศร้าค่อยๆ บรรเทาลง การก้าวเล็กๆ น้อยๆ ทุกวันไปสู่ชีวิตที่มีสุขภาพดีสามารถส่งผลอย่างมากต่อการลดอาการซึมเศร้าเล็กน้อยถึงปานกลาง

โรคซึมเศร้าหายขาดได้ไหม

คำตอบขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ เช่น ประเภทและความรุนแรงของภาวะซึมเศร้า

อย่างไรก็ตาม การแสวงหาการรักษาที่เหมาะสมสามารถช่วยให้รู้สึกดีขึ้นได้ไวขึ้น นอกจากนี้ การไม่ดูแลอาการซึมเศร้าไม่เพียงแต่นำไปสู่ความทุกข์ทรมานโดยไม่จำเป็นเท่านั้น แต่ยังส่งผลร้ายแรงตามมาอีกด้วย ตัวเลือกการรักษาสามารถปรับให้เหมาะกับสถานการณ์ของแต่ละคน เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด

การใช้ชีวิตอยู่กับโรคซึมเศร้า

หลายคนที่เป็นโรคซึมเศร้ามีชีวิตที่ดีขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต เช่น ออกกำลังกายมากขึ้น ลดการดื่มแอลกอฮอล์ เลิกสูบบุหรี่ และรับประทานอาหารที่มีประโยชน์
การแบ่งปันประสบการณ์ การพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดกับผู้อื่นที่พบกับสถานการณ์ที่คล้ายคลึงกันก็สามารถช่วยบรรเทาอาการได้เช่นกัน

Ref.

1. mayoclinic.org
2. nhs.uk
3. intrepidmentalhealth.com
4. verywellmind.com

ข้อมูลโดย

ภญ. ปฐมา เทพชัยศรี
เภสัชกรคลินิก แผนกเภสัชกรรม
โรงพยาบาลบีเอ็นเอช

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายคุกกี้ และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง

ยินยอมทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • คุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง
    เปิดใช้งานตลอด

    เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับเว็บไซต์ของเรา เนื่องจากคุกกี้เหล่านี้ทำให้เว็บเซิร์ฟเวอร์สามารถตอบสนองต่อการกระทำของท่านได้ อีกทั้งยังช่วยในการแสดงผลหน้าเว็บต่อท่าน และยังรวมถึงมอบประสบการณ์ที่สอดคล้องในระหว่างการท่องเว็บไซต์ คุกกี้เหล่านี้จะคงอยู่จนกว่าจะสิ้นสุดการเยี่ยมชมของท่านและจะถูกลบอัตโนมัติทันที
    รายชื่อคุกกี้ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง

  • คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์/เพื่อประสิทธิภาพ

    ช่วยให้เราสามารถตรวจสอบประสิทธิภาพการทำงานของเว็บไซต์ของเราด้วยจำนวนครั้งการเข้าดูหน้าเว็บและจำนวนผู้เข้าใช้งานเว็บไซต์ โดยบริการวิเคราะห์เว็บจะวิเคราะห์รูปแบบพฤติกรรมของผู้ใช้ ซึ่งเราจะใช้ข้อมูลดังกล่าวในการปรับปรุงประสบการณ์การใช้งานของผู้ใช้หรือค้นหาส่วนต่าง ๆ ของเว็บไซต์ที่ควรได้รับการปรับปรุง อย่างไรก็ตามข้อมูลดังกล่าวไม่สามารถระบุถึงตัวบุคคลได้ (กล่าวคือ เป็นข้อมูลที่ไม่สามารถใช้เพื่อระบุตัวตนของท่านและไม่มีการเก็บรวบรวมหรือประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ชื่อ และที่อยู่อีเมลของท่าน) และข้อมูลเหล่านี้ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางสถิติเท่านั้น
    รายชื่อคุกกี้เพื่อการวิเคราะห์/เพื่อประสิทธิภาพ

  • คุกกี้เพื่อช่วยในการใช้งาน

    ช่วยให้เรารับรู้เมื่อท่านกลับมาเยี่ยมชมเว็บไซต์ของเรา ด้วยข้อมูลนี้เราจึงสามารถปรับแต่งเว็บไซต์ของเราให้เป็นไปตามความต้องการของท่านได้ เพื่ออำนวยความสะดวกในการเยี่ยมชมของท่านให้มีประสิทธิภาพและเฉพาะเจาะจงสำหรับท่านมากขึ้น ซึ่งโดยทั่วไปแล้วข้อมูลที่รวบรวมโดยคุกกี้เหล่านี้จะไม่สามารถระบุตัวตนของท่านได้
    รายชื่อคุกกี้เพื่อช่วยในการใช้งาน

  • คุกกี้เพื่อการโฆษณา

    จะอยู่บนอุปกรณ์ของท่านเพื่อบันทึกหน้าเว็บไซต์หรือลิงค์ที่ท่านได้เยี่ยมชมหรือติดตาม ข้อมูลที่ได้จะถูกใช้เพื่อปรับแต่งเว็บไซต์ของเราและแคมเปญโฆษณาของเราเพื่อให้เหมาะกับความสนใจของท่าน
    คุกกี้เพื่อการโฆษณา

บันทึก