ไอโอดีน (Iodine)

ไอโอดีนเป็นแร่ธาตุสำคัญที่ช่วยสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ ซึ่งควบคุมการเผาผลาญสารอาหารและจำเป็นต่อเซลล์ต่างๆ ในร่างกาย การขาดไอโอดีนส่งผลต่อพัฒนาการของสมองในเด็ก และทำให้เกิดโรคคอพอกได้ในผู้ใหญ่

ไอโอดีนอาจเรียกอีกอย่างว่าไอโอไดด์ เป็นแร่ธาตุชนิดหนึ่งที่พบตามธรรมชาติในดินและน้ำในมหาสมุทร การได้รับไอโอดีนอย่างเพียงพอเป็นสิ่งสำคัญ ไอโอดีนมีส่วนช่วยในการควบคุมการทำงานของฮอร์โมนต่างๆ ในร่างกาย มีผลต่อพัฒนาการของทารกในครรภ์ และอื่นๆ

แหล่งของไอโอดีนได้จากเกลือทะเลและอาหารจากพืชหลายชนิด หรือพบได้ในเกลือเสริมไอโอดีน
ไอโอดีนถือเป็นแร่ธาตุที่จำเป็นต่อร่างกายของเรา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระหว่างตั้งครรภ์ หากทารกได้รับไอโอดีนเพียงพอขณะอยู่ในครรภ์จะช่วยป้องกันปัญหาสุขภาพบางอย่างที่อาจเกิดขึ้นในภายหลังได้
หากร่างกายมีระดับไอโอดีนต่ำ แพทย์อาจแนะนำให้รับประทานไอโอดีนเสริม อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเสริมโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

ไอโอดีนมีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์ ซึ่งเป็นต่อมที่อยู่ที่บริเวณด้านหน้าของลำคอ ทำหน้าที่ควบคุมการผลิตฮอร์โมนที่ควบคุมการเผาผลาญของร่างกาย มีสัมพันธ์กับความแข็งแรงของหัวใจ และอื่นๆ

ต่อมไทรอยด์จะใช้ไอโอดีนในปริมาณเล็กน้อยในการสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ หากไม่มีไอโอดีน การผลิตฮอร์โมนไทรอยด์จะลดลง นำไปสู่ภาวะที่เรียกว่าภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ หรือภาวะขาดไทรอยด์ฮอร์โมนได้ (Hypothyroidism)

เราสามารถได้รับไอโอดีนเพียงพอจากการรับประทานอาหาร เช่น ผลิตภัณฑ์จากนม ปลาทะเล ไข่ เป็นต้น ไอโอดีนยังมีอยู่ในอาหารจากพืชที่ปลูกในดินที่มีไอโอดีนสูงตามธรรมชาติ หรือการปรุงรสอาหารด้วยเกลือเสริมไอโอดีน

แม้ว่าไอโอดีนจะส่งผลดีต่อต่อมไทรอยด์โดยรวม แต่การได้รับไอโอดีนที่มากเกินไปอาจส่งผลเสียต่อต่อมไทรอยด์ได้ นั่นจึงเป็นเหตุผลที่เราไม่ควรเสริมไอโอดีนเองจากอาหารเสริมโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือเภสัชกร

คอพอกคือภาวะที่ต่อมไทรอยด์ขยายใหญ่ขึ้น ซึ่งอาจเป็นผลมาจากภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ (hypothyroidism) หรือภาวะต่อมไทรอยด์เป็นพิษ (hyperthyroidism)

บางครั้งโรคคอพอกเกิดขึ้นจากขาดไอโอดีนโดยตรง ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของโรคคอพอกทั่วโลก แม้ว่าจะพบน้อยในประเทศสหรัฐอเมริกาและประเทศอื่นๆ ที่สามารถเข้าถึงอาหารที่มีไอโอดีนสูงก็ตาม

โรคคอพอกที่เกิดจากการขาดไอโอดีนสามารถรักษาให้หายขาดได้โดยการรับประทานอาหารที่มีไอโอดีนสูงหรือการเสริมไอโอดีน

แพทย์อาจแนะนำไอโอดีนชนิดพิเศษที่เรียกว่าไอโอดีนกัมมันตภาพรังสีเพื่อรักษาต่อมไทรอยด์ที่ทำงานมากผิดปกติ เป็นยารับประทาน เพื่อทำลายเซลล์ไทรอยด์ส่วนเกิน ทำให้ลดปริมาณฮอร์โมนไทรอยด์ที่มากเกินไป

“ความเสี่ยงของการใช้ไอโอดีนกัมมันตภาพรังสีคืออาจทำลายเซลล์ไทรอยด์มากเกินไป นำไปสู่ภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำเกิน จึงแนะนำให้ใช้ไอโอดีนกัมมันตภาพรังสีหลังจากที่ใช้ยาต้านไทรอยด์แล้วล้มเหลวเท่านั้น

ไอโอดีนกัมมันตภาพรังสีไม่เหมือนกับอาหารเสริมไอโอดีน เราจะไม่รับประทานอาหารเสริมไอโอดีนเพื่อรักษาภาวะไทรอยด์เป็นพิษ (hyperthyroidism) ”

ไอโอดีนกัมมันตภาพรังสีอาจเป็นทางเลือกในการรักษามะเร็งต่อมไทรอยด์ ซึ่งออกฤทธิ์ในลักษณะเดียวกับการรักษาภาวะไทรอยด์เป็นพิษ (hyperthyroidism)

เมื่อรับประทานยาไอโอดีนกัมมันตภาพรังสี ยาจะทำลายเซลล์ไทรอยด์ รวมถึงเซลล์มะเร็งด้วย อาจใช้ในการรักษาหลังการผ่าตัดต่อมไทรอยด์เพื่อให้แน่ใจว่าเซลล์มะเร็งทั้งหมดได้ถูกกำจัดออกจากร่างกายแล้ว

จากข้อมูลของ American Cancer Society การรักษาด้วยไอโอดีนกัมมันตภาพรังสีจะช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งต่อมไทรอยด์ได้อย่างมาก

ในระหว่างตั้งครรภ์ ร่างกายต้องการไอโอดีนมากขึ้น เนื่องจากการได้รับไอโอดีนที่เพียงพอในระหว่างตั้งครรภ์เชื่อมโยงกับการพัฒนาสมองของทารกในครรภ์ ทารกที่มารดาขาดสารไอโอดีนในระหว่างตั้งครรภ์มีแนวโน้มที่จะเติบโตมีไอคิวต่ำและมีความบกพร่องทางสติปัญญามากกว่ามารดาที่ไม่ขาดสารไอโอดีน

ปริมาณไอโอดีนที่แนะนำต่อวันในระหว่างตั้งครรภ์คือ 200 ไมโครกรัม เมื่อเปรียบเทียบกับความต้องการไอโอดีน 150 ไมโครกรัมต่อวันในผู้หญิงที่ไม่ได้ตั้งครรภ์
นอกจากนี้ ยังควรคำนึงถึงปริมาณไอโอดีนที่ได้รับในขณะให้นมบุตร ปริมาณไอโอดีนที่แนะนำต่อวันขณะให้นมบุตรคือ 200 ไมโครกรัม นั่นเป็นเพราะว่าไอโอดีนที่มารดาได้รับจากอาหารหรืออาหารเสริมจะถูกส่งผ่านทางน้ำนมไปยังทารก ซึ่งเป็นช่วงสำคัญที่มีการพัฒนาการของสมอง ทารกต้องการไอโอดีน จากน้ำนมมารดาจนกว่าจะอายุครบ 6 เดือน

การได้รับไอโอดีนในระหว่างตั้งครรภ์ที่เพียงพอ นำไปสู่การทำงานของสมองที่สมบูรณ์ในช่วงวัยเด็ก นอกจากนี้ยังรวมถึงการลดความเสี่ยงของความบกพร่องทางสติปัญญาด้วย

การเสริมไอโอดีนอาจสามารถช่วยรักษาก้อนในเต้านมชนิดไฟโบรซิสติคได้ ภาวะนี้ไม่ใช่มะเร็ง แต่อาจทำให้เกิดอาการเจ็บเต้านมได้ มักพบได้บ่อยในสตรีวัยเจริญพันธุ์ อย่างไรก็ตาม ควรปรึกษาแพทย์ก่อนการเสริมไอโอดีน

การใช้ไอโอดีนเป็นวิธีหนึ่งในการฆ่าเชื้อโรคในน้ำ วิธีนี้อาจใช้ในกรณีไม่สามารถเข้าถึงน้ำดื่มสะอาดได้ เช่น อยู่ในระหว่างการเดินทาง แต่อย่างไรก็ตาม การเติมไอโอดีนลงในน้ำอาจทำให้ร่างกายได้รับปริมาณไอโอดีนมากเกินไป ซึ่งร่างกายไม่ควรได้รับไอโอดีนเกิน 2 มิลลิกรัมต่อวัน

ยาทาแผลที่มีไอโอดีนเป็นส่วนประกอบสามารถช่วยรักษาแผลและป้องกันการติดเชื้อได้ โดยไอโอดีนจะฆ่าเชื้อแบคทีเรียในและรอบๆ บาดแผลหรือรอยถลอกที่ไม่รุนแรง

• ในทารกแรกเกิดถึงก่อน 6 เดือน ควรได้รับไอโอดีนจากน้ำนมแม่
• ในทารกอายุ 6-11 เดือน ควรได้รับไอโอดีนวันละ 70 ไมโครกรัม
• ในเด็กอายุ 1-8 ปี ควรได้รับไอโอดีนวันละ 90 ไมโครกรัม
• ในเด็กอายุ 9-12 ปี ควรได้รับไอโอดีนวันละ 120 ไมโครกรัม
• ในเด็กวัยรุ่นอายุ 13-18 ปี ควรได้รับไอโอดีนวันละ 130 ไมโครกรัม
• ผู้ใหญ่ควรได้รับไอโอดีนวันละ 150 ไมโครกรัม
• ในหญิงตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ควรได้รับไอโอดีนวันละ 200 ไมโครกรัม

อาการขาดไอโอดีนมักเป็นอาการที่เกี่ยวข้องกับต่อมไทรอยด์ เช่น
– คอพอก
– เจ็บบริเวณต่อมไทรอยด์
– หายใจลำบากโดยเฉพาะเมื่อนอนราบ
– กลืนลำบาก
– อ่อนแรง
– รู้สึกหนาวจัดถึงแม้จะอยู่ในอุณหภูมิปกติ
– ผมร่วง
– ซึมเศร้า
– สมองล้า
– น้ำหนักเพิ่มโดยไม่ได้ตั้งใจ

พืชและสัตว์ทะเลที่มีไอโอดีนสูง เช่น ปลาทะเล เช่นปลาทูน่า กุ้งทะเล สาหร่ายทะเล นอกจากนี้ยังมีในเกลือเสริมไอโอดีน หรือน้ำปลาเสริมไอโอดีน
ผักที่มีไอโอดีน เช่น ผักโขม บร็อคโคลี่ ผลิตภัณฑ์จากนม เช่น โยเกิร์ต ชีส นม และอื่นๆ เช่น ไข่ ตับ ไก่ เป็นต้น

Ref.

1. healthline.com/health/iodine-uses
2. siphhospital.com/th/news/article/share/iodine-deficiency-disorder

ข้อมูลโดย

ภญ. ปฐมา เทพชัยศรี
เภสัชกรคลินิก แผนกเภสัชกรรม
โรงพยาบาลบีเอ็นเอช

Personalized Vitamin

วิตามินเฉพาะบุคคล
เหมาจ่าย
2,800 บาท/เดือน

รายละเอียดเพิ่มเติม

คุณนั้นแตกต่าง วิตามินของคุณก็เช่นกัน
ชุดวิตามินที่เหมาะกับความต้องการเฉพาะคุณ

BNH VITAMIN THERAPY

ศาสตร์การบำบัดด้วยวิตามิน

ทำแบบประเมิน

มาค้นหาว่าจริงๆแล้วร่างกายของคุณต้องการอะไร
ใช้เวลาเพียง 5 นาที เพื่อทำแบบประเมิน
คุณจะได้รับวิตามินเฉพาะบุคคล ส่งถึงประตูบ้าน