โปรไบโอติก

เลือกหัวข้อที่อ่าน

โปรไบโอติก คืออะไร

โปรไบโอติกประกอบด้วยแบคทีเรียและ/หรือยีสต์ที่มีชีวิตซึ่งมีชีวิตตามธรรมชาติในร่างกายของเรา

ร่างกายของเรามีแบคทีเรียที่ดีและไม่ดีอยู่ในร่างกายตลอดเวลา เมื่อเราติดเชื้อ ร่างกายจะมีแบคทีเรียที่ไม่ดีเพิ่มมากขึ้น ทำให้ระบบลำไส้เสียสมดุล แบคทีเรียชนิดดีช่วยขจัดแบคทีเรียร้ายส่วนเกิน คืนสมดุล อาหารเสริมโปรไบโอติกเป็นวิธีหนึ่งที่จะช่วยเพิ่มแบคทีเรียที่ดีให้กับร่างกายของเรา

รู้จักกับโปรไบโอติก

แบคทีเรียและ/หรือยีสต์ตามธรรมชาติ

โปรไบโอติกคือแบคทีเรียและ/หรือยีสต์ที่เป็นประโยชน์และอาศัยอยู่ในร่างกายของเราตามธรรมชาติ แบคทีเรียมักถูกมองในแง่ลบว่าเป็นสิ่งที่ทำให้เราป่วย อย่างไรก็ตาม เรามีแบคทีเรียสองชนิดในร่างกายตลอดเวลา คือ แบคทีเรียที่ดีและแบคทีเรียที่ไม่ดี

โปรไบโอติกประกอบด้วยจุลินทรีย์ที่ดีที่ช่วยให้ร่างกายของเราแข็งแรงและทำงานได้ดี จุลินทรีย์ที่ดีนี้ช่วยเราได้หลายวิธี รวมถึงการต่อสู้กับแบคทีเรียที่ไม่ดีในร่างกายเราที่มีมากเกินไป ทำให้เราอาการดีขึ้น

โปรไบโอติกเป็นกลุ่มของจุลินทรีย์ในร่างกายของเรา ซึ่งทำงานร่วมกันเพื่อให้ร่างกายแข็งแรง ร่างกายเรามีจุลินทรีย์หลายล้านล้านตัวในร่างกาย จุลินทรีย์เหล่านี้ประกอบด้วย:
– แบคทีเรีย
– เชื้อรา (รวมถึงยีสต์)
– ไวรัส
– โปรโตซัว

จุลินทรีย์ของทุกคนมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ไม่มีใครที่มีจุลินทรีย์เหมือนกัน แม้แต่ฝาแฝดก็แตกต่างกัน
จุลินทรีย์ที่จะเรียกว่าโปรไบโอติกนั้นต้องมีคุณสมบัติหลายประการ คือ
– ได้รับจากการแยกออกมาจากมนุษย์
– อยู่รอดในลำไส้ของเราหลังจากอาหารถูกย่อยแล้ว
– ได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีประโยชน์ต่อมนุษย์
– สามารถบริโภคได้อย่างปลอดภัย

จุลินทรีย์ที่ดีอาศัยอยู่ในส่วนไหนของร่างกาย

ถึงแม้ว่าจะพบจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ได้ในลำไส้ใหญ่บ่อยที่สุด ยังมีตำแหน่งอื่นๆ ในร่างกายที่พบจุลินทรีย์ตัวดีด้วย เช่น

– ทางเดินอาหาร
– ในปาก
– ช่องคลอด
– ทางเดินปัสสาวะ
– ผิวหนัง
– ปอด

โปรไบโอติกทำงานอย่างไร?

งานหลักของโปรไบโอติกคือการรักษาสมดุลของจุลินทรีย์ในร่างกายเพื่อให้ร่างกายแข็งแรง

เมื่อเราป่วยจากแบคทีเรียที่ไม่ดีที่เข้าสู่ร่างกาย และเพิ่มจำนวนขึ้นทำให้ร่างกายของเราเสียสมดุล แบคทีเรียที่ดีทำงานเพื่อต่อสู้กับแบคทีเรียที่ไม่ดีและฟื้นฟูสมดุลภายในร่างกายของเรา ทำให้เราหายป่วย

แบคทีเรียที่ดีช่วยให้เรามีสุขภาพแข็งแรงโดยสนับสนุนการทำงานของภูมิคุ้มกันและควบคุมการอักเสบ แบคทีเรียที่ดีบางชนิดสามารถ:

– ช่วยให้ร่างกายของเราย่อยอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ

– ป้องกันไม่ให้แบคทีเรียตัวร้ายทำให้เราป่วย

– สร้างวิตามิน

– ช่วยปกป้องเซลล์ที่อยู่ในลำไส้ของเราเพื่อป้องกันไม่ให้แบคทีเรียตัวร้ายที่เราอาจบริโภคผ่านอาหารหรือเครื่องดื่ม เข้าสู่กระแสเลือดในร่างกาย

– ช่วยในการดูดซึมยา

ในผู้ที่มีร่างกายแข็งแรงปกติทั่วไป จะมีแบคทีเรียที่ดีในร่างกายตามธรรมชาติ การรับประทานอาหารที่สมดุลและอุดมไปด้วยใยอาหารทุกวันช่วยรักษาจำนวนแบคทีเรียที่ดีให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม

โปรไบโอติกชนิดใดที่พบมากที่สุด

แบคทีเรีย และยีสต์

แม้ว่าจะมีแบคทีเรียหลายชนิดที่สามารถถือเป็นโปรไบโอติกได้ แต่ก็มีแบคทีเรียแค่ 2 ชนิดที่เป็นโปรไบโอติกทั่วไปที่พบในอาหารเสริม

– แลคโตบาซิลลัส (Lactobacillus)

– ไบฟิโดแบคทีเรียม (Bifidobacterium)

โปรไบโอติกยังประกอบด้วยยีสต์ที่ดี ยีสต์ที่พบมากที่สุดในโปรไบโอติกคือ:

– Saccharomyces boulardii

เราสามารถใช้โปรไบโอติกเพื่อช่วยในการรักษาอาการป่วยได้หรือไม่

ประโยชน์ของโปรไบโอติกส์ที่มีต่อร่างกาย

ขณะนี้มีงานวิจัยจำนวนมากเกิดขึ้น ที่แสดงว่าโปรไบโอติกมีผลลัพธ์เชิงบวกมากมายต่อร่างกาย นักวิจัยยังคงศึกษาเพื่อค้นหาคำตอบที่แน่ชัดว่าโปรไบโอติกสามารถช่วยในสภาวะต่างๆ ได้อย่างไร

อย่างไรก็ตาม มีสภาวะโรคบางอย่างที่โปรไบโอติกอาจช่วยได้ แต่สิ่งนี้อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ซึ่งหมายความว่าอาจใช้ได้ผลสำหรับคนหนึ่งอาจไม่ได้ผลสำหรับอีกคนหนึ่ง และขึ้นอยู่กับชนิดของโปรไบโอติกที่กินเข้าไปด้วย

ภาวะบางอย่างที่การเพิ่มปริมาณโปรไบโอติกในร่างกาย (ผ่านอาหารหรืออาหารเสริม) อาจมีประโยชน์ คือ

– ท้องเสีย (ทั้งท้องเสียที่เกิดจากการใช้ยาปฏิชีวนะและจากการติดเชื้อ)

– ท้องผูก

– โรคลำไส้อักเสบ (Inflammatory Bowel Disease)

– อาการลำไส้แปรปรวน (IBS)

– การติดเชื้อรา (เช่น เชื้อราในช่องคลอด)

– การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ.

– โรคเหงือก

– อาการแพ้น้ำตาลแลคโตส

– กลาก โรคผิวหนังภูมิแพ้

– การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน (การติดเชื้อที่หู, ไข้หวัด, ไซนัสอักเสบ)

– ติดเชื้อในกระแสเลือด (โดยเฉพาะในทารก)

อยากเพิ่มจุลินทรีย์ที่ดีในร่างกายทำอย่างไร

เราสามารถเพิ่มปริมาณจุลินทรีย์ที่ดีในร่างกายผ่านทางอาหาร เครื่องดื่ม และอาหารเสริม

เราอาจกินอาหารบางชนิดในชีวิตประจำวันที่มีโปรไบโอติกอยู่แล้ว โดยเฉพาะอาหารที่ผ่านการหมัก เช่น โยเกิร์ต ของหมักดอง ซึ่งเป็นแหล่งรวมของแบคทีเรียชนิดดีที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายของคุณ นอกจากนี้ยังมีเครื่องดื่มหมัก เช่น คอมบูชา (ชาหมัก) หรือ kefir (เครื่องดื่มนมหมัก) ที่มีโปรไบโอติก นอกเหนือจากอาหารแล้ว เราสามารถเพิ่มโปรไบโอติกผ่านผลิตภัณฑ์เสริมอาหารได้ด้วย

อาหารชนิดใดบ้างที่มีโปรไบโอติก

ตัวอย่างอาหารที่อุดมไปด้วยโปรไบโอติก เช่น

– โยเกิร์ต

– ชาคอมบูชา

– เทมเป้

– แตงกว่าดอง

– กิมจิ

– มิโสะซุป

แม้ว่าการเพิ่มอาหารที่อุดมด้วยโปรไบโอติกจะไม่เกิดอันตราย แต่การกินอาหารที่สมดุลยังคงเป็นกุญแจสำคัญ การเพิ่มอาหารเพียงชนิดใดชนิดหนึ่งมากเกินไปจะทำให้ร่างกายไม่ได้รับประโยชน์จากอาหารกลุ่มอื่น

การเสริมโปรไบโอติกจากผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

เลือกผลิตภัณฑ์เสริมโปรไบโอติกอย่างไร

การเลือกผลิตภัณฑ์เสริมโปรไบโอติกจากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารควรพิจารณาหลายปัจจัยเพื่อให้มั่นใจว่าผลิตภัณฑ์ที่เลือกมีประสิทธิภาพและปลอดภัย หลักเกณฑ์ในการเลือกมีดังนี้

1. สายพันธุ์โปรไบโอติก (Probiotic Strain)

ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุสายพันธุ์อย่างชัดเจน เช่น

Lactobacillus rhamnosus GG (LGG) – ช่วยในเรื่องภูมิคุ้มกันและสุขภาพทางเดินอาหาร

Bifidobacterium lactis BB-12 – ส่งเสริมสุขภาพลำไส้และลดอาการท้องเสีย

Saccharomyces boulardii – มีประสิทธิภาพในการป้องกันและรักษาอาการท้องเสียจากยาปฏิชีวนะ

2. ปริมาณโปรไบโอติก (Colony Forming Units, CFU)

ปริมาณที่เหมาะสมต่อวันขึ้นอยู่กับชนิดและวัตถุประสงค์ของการใช้

ปกติจะอยู่ในช่วง 1,000 ล้าน (10⁹) – 100,000 ล้าน (10¹¹) CFU ต่อวัน

ผู้ที่มีภาวะผิดปกติของลำไส้อาจต้องใช้ปริมาณสูงขึ้น

โปรไบโอติกบางสายพันธุ์มีประสิทธิภาพที่ดีแม้ในปริมาณต่ำ

3. รูปแบบผลิตภัณฑ์ (Formulation)

มีหลายรูปแบบ เช่น แคปซูล ผง เม็ดเคี้ยว หรือโยเกิร์ตเสริมโปรไบโอติก

ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีการเคลือบป้องกันกรดในกระเพาะอาหาร (Delayed-Release) เพื่อให้โปรไบโอติกไปถึงลำไส้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4. การรับรองคุณภาพและความปลอดภัย

ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ เช่น

อย. (FDA Thailand) – สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ขายในไทย

USP (United States Pharmacopeia) – รับรองมาตรฐานส่วนผสมและความปลอดภัย

GMP (Good Manufacturing Practice) – รับรองคุณภาพการผลิต

Ref.

1. my.clevelandclinic.org/health/articles/14598-probiotics
2. healthline.com/nutrition/best-probiotic-supplement#our-picks