โรคขาดวิตามิน B3

โรคขาดวิตามิน B3 เป็นภาวะที่ร่างกายได้รับไนอะซินหรือทริปโตเฟน (กรดอะมิโนที่ร่างกายใช้สร้างไนอะซิน) ไม่เพียงพอ ส่งผลกระทบต่อผิว ระบบย่อยอาหาร และระบบประสาท

ไนอะซินช่วยในการเผาผลาญคาร์โบไฮเดรต ไขมัน และโปรตีน รักษาสุขภาพผิว และสนับสนุนการทำงานของสมองและประสาท

• ผู้ที่กินข้าวขาวหรืออาหารแปรรูปเป็นหลัก
• ผู้ติดสุราเรื้อรัง
• ผู้ที่มีภาวะขาดสารอาหาร เช่น เด็กหรือผู้สูงอายุ
• ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น โรคทางเดินอาหารหรือมะเร็ง

• การกินข้าวขาวมากกว่าข้าวกล้องหรือธัญพืชเต็มเมล็ด ซึ่งขาดไนอะซิน
• ขาดอาหารที่มีวิตามิน B3 เช่น เนื้อสัตว์ ปลา ถั่ว เมล็ดพืช หรือผักใบเขียว

• โรคทางเดินอาหาร เช่น โรคโครห์น หรือลำไส้อักเสบ ซึ่งรบกวนการดูดซึมไนอะซิน
• การขาดทริปโตเฟนจากอาหาร เช่น ในผู้ที่กินโปรตีนน้อย
• โรคที่เพิ่มความต้องการไนอะซิน เช่น มะเร็งหรือการติดเชื้อเรื้อรัง

• การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป ซึ่งลดการดูดซึมวิตามิน B3
• การกินอาหารจำเจ เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปหรืออาหารจานด่วน

• ความนิยมบริโภคข้าวขาวและอาหารแปรรูปที่มีสารอาหารต่ำ
• การขาดความรู้เกี่ยวกับแหล่งอาหารที่มีไนอะซิน เช่น เนื้อไก่หรือถั่วลิสง

• ผิวหนังอักเสบ (Dermatitis): ผื่นแดง คัน หรือผิวลอก โดยเฉพาะบริเวณที่สัมผัสแสงแดด เช่น หน้า คอ มือ (เรียกว่า “Casal’s Necklace”)
• ท้องเสีย (Diarrhea): อุจจาระเหลวหรือปัญหาการย่อยอาหาร
• สมองเสื่อมหรือสับสน (Dementia): อาการหงุดหงิด สมาธิสั้น สับสน หรือสูญเสียความจำในกรณีรุนแรง

• ผิวแห้ง แตก หรือหนาขึ้น
• แผลในปากหรือลิ้นอักเสบ

• เบื่ออาหาร คลื่นไส้
• ปวดท้องหรือท้องอืด

• อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ
• นอนไม่หลับหรือซึมเศร้า
• อาการชาตามมือและเท้า

• การเจริญเติบโตช้า
• ผื่นผิวหนังหรืออาการหงุดหงิด

• ภาวะสับสนเฉียบพลันหรือโคม่า
• การติดเชื้อจากภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

• แพทย์ตรวจผื่นผิวหนัง โดยเฉพาะบริเวณที่สัมผัสแสงแดด
• ประเมินอาการท้องเสียหรือสัญญาณทางระบบประสาท เช่น อาการสับสน

• ตรวจระดับไนอะซินในเลือดหรือปัสสาวะ (เช่น Niacin Metabolites)
• ตรวจระดับโปรตีนหรือทริปโตเฟนเพื่อหาสาเหตุ

• สอบถามพฤติกรรมการกิน เช่น การกินข้าวขาวหรืออาหารแปรรูป
• ประวัติการดื่มแอลกอฮอล์ โรคเรื้อรัง หรือภาวะขาดสารอาหาร

• ตรวจการทำงานของตับหรือไตหากสงสัยโรคพื้นฐาน
• ตรวจระบบประสาทในกรณีที่มีอาการสับสนหรือสูญเสียความจำ

• รับประทานไนอะซินในรูปแบบยาเม็ดหรือแคปซูล (ปริมาณทั่วไป: 50-100 มก. ต่อวัน ขึ้นกับความรุนแรง)
• ในกรณีรุนแรงอาจให้ไนอะซินทางฉีดหรือทางเส้นเลือด

• เพิ่มอาหารที่มีวิตามิน B3 เช่น เนื้อไก่ ปลาทูน่า ถั่วลิสง ข้าวกล้อง หรือเห็ด
• รับประทานอาหารที่มีทริปโตเฟน เช่น ไข่ นม หรือเนื้อสัตว์

• ลดหรือเลิกดื่มแอลกอฮอล์
• รักษาโรคพื้นฐาน เช่น โรคทางเดินอาหารหรือมะเร็ง

• ตรวจซ้ำระดับไนอะซินหลังรักษา 2-4 สัปดาห์
• ประเมินอาการ เช่น ผื่นผิวหนังหาย ท้องเสียลดลง หรืออาการสับสนดีขึ้น

• เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเพื่อจัดการภาวะแทรกซ้อน เช่น การติดเชื้อหรือสับสนเฉียบพลัน

• หันมากินข้าวกล้องหรือธัญพืชเต็มเมล็ดแทนข้าวขาว
• เพิ่มเมนูที่มีเนื้อไก่ (เช่น ไก่ย่าง) ปลาทะเล (เช่น ปลาทู) หรือถั่วลิสงคั่ว
• รับประทานผักใบเขียว เช่น คะน้า หรือเห็ดหอม

• พิจารณาวิตามิน B รวมสำหรับกลุ่มเสี่ยง เช่น ผู้ติดสุราหรือผู้ป่วยเรื้อรัง
• ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาเสริมเพื่อป้องกันผลข้างเคียง เช่น หน้าแดงจากไนอะซิน

• ลดการบริโภคแอลกอฮอล์และอาหารแปรรูป เช่น ขนมขบเคี้ยวหรือบะหมี่สำเร็จรูป
• เพิ่มความหลากหลายของอาหาร เช่น รวมโปรตีน ผัก และธัญพืชในมื้ออาหาร

• ส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับโภชนาการในโรงเรียนและชุมชน เช่น ประโยชน์ของข้าวกล้องและถั่ว
• รณรงค์ลดการบริโภคอาหารจานด่วนในพื้นที่ที่มีภาวะขาดสารอาหาร

• ตรวจระดับวิตามินในกลุ่มเสี่ยง เช่น ผู้ที่มีผื่นผิวหนังเรื้อรังหรือท้องเสีย
• ใช้บริการ ตรวจวิตามินในเลือด เพื่อประเมินภาวะขาดสารอาหาร

• ใช่ เพราะข้าวขาวมีไนอะซินน้อยกว่าข้าวกล้อง การกินอาหารหลากหลายช่วยลดความเสี่ยง

• เสี่ยงได้หากไม่กินถั่ว ธัญพืช หรือผักที่มีไนอะซิน ควรพิจารณาอาหารเสริม

• ใช่ ไนอะซินช่วยป้องกันผื่นผิวหนังและรักษาสุขภาพผิวให้แข็งแรง

• การใช้ในปริมาณสูงมากอาจทำให้หน้าแดง ปวดศีรษะ หรือตับอักเสบ ควรปรึกษาแพทย์

• Ministry of Public Health, Thailand: Nutrition Guidelines
• National Institute of Health (NIH): Niacin Deficiency
• World Health Organization (WHO): Micronutrient Deficiencies